HEEMKUNDEKRING DE KOMMANDERIJ GEMERT

Parochie Gemert

Paus en bisschop verlenen toestemming aan de Duitse Orde om de zelfstandige parochie Gemert te stichten los van Bakel en onder het patronage van de Duitse Orde. Het kasteel biedt huisvesting aan de commandeurs van Gemert en aan de pastoors en rectoren van Gemert, Handel, Bakel, Deurne, Nistelrode, Vorstenbosch en Haren, allen priesterleden van de geestelijke ridderorde. Pal naast het kasteel bouwt de Orde een nieuwe parochiekerk. In 1455 wordt de nieuwe kerk plechtig ingezegend. Nicolaas van der Dussen is dan commandeur van Gemert, Johannes van Attendoren de pastoor en St. Jan de Doper de patroonheilige.

Het kasteel van Gemert II

1436

 

 

 

 

 

 

1455

 

 

 

 

1548

 

 

 

 

1607

 

 

 

 

 

 

 

1648

 

 

 

 

 

 

 

1662

 

 

1745

 

 

 

 

 

 

 

 

1763

Poortgebouw

Het poortgebouw aan de binnengracht komt gereed onder bouwheer Wijnant van Breyl, Landcommandeur van Alden Biesen. Zijn wapenspreuk “ So Goet Is Got”. Zestig jaar later wordt het kasteel uitgebreid met een nieuwe voorburcht, het huidige poortgebouw aan de buitengracht. Aanvankelijk met twee vleugels richting binnenkasteel.

Opstandige commandeur

De 80-jarige oorlog tussen Spanje en de Republiek der Verenigde Nederlanden wordt in 1648 beëindigd. Dan wordt de Vrede van Munster gesloten. Maar vrede heerst er niet in de Vrije Heerlijkheid Gemert. De commandeur van Gemert, Caspar Ulrich van Hoensbroek, heeft het met zijn superieuren aan de stok.  De Duitse Orde zet hem af als commandeur, maar met steun van de Graaf van Hoorn en ongeveer 500 ruiters en soldaten neemt hij Gemert weer in bezit. De Gemertse bevolking komt hiertegen in opstand. De schout, de pastoor, de koster en de Gemertse prior van de Predikheren worden op het kasteel ingesloten.

Ondanks bemoeienis van de Grootmeester, de Duitse keurvorsten, de Duitse keizer en de Spaanse koning duurt het nog tot 1662 voordat de Duitse Orde weer de soevereiniteit over Gemert terug heeft en dan nog onder bepaalde voorwaarden.

Grote verbouwingen

De Duitse Orde wordt meer en meer een geestelijke ridderorde. Alleen de oude adel kan nog toetreden als ridder. In de balije Alden Biesen is het merendeel van de Ordeleden priester. Een groot deel komt uit Gemert.

In deze periode neemt landcommandeur Damiaan Hugo Graaf van Schönborn, kardinaal en prinsbisschop van Spiers en Konstanz  een grondige verbouwing van het kasteel van Gemert ter hand. Het hoofdgebouw krijgt nu een u-vorm. Ridder Johan Jozef van der Noot, commandeur van Gemert van 1744-1763 laat de voorburcht restaureren, waaronder de donjon. Het jaartal bij het wapen boven de ingang van de trappenhuis van de toren lijkt 1463 aan te duiden. Foutje dus.

Naar “Kasteel Gemert” door Ad Otten, Ton Thelen  dec. 1995

verder >

< terug